• Çmimet e letërsisë | Gazmend Krasniqi

    ÇMIMET E LETËRSISË: disa pyetje   Kur përdorim mekanizmin e çmimeve, çfarë po bëjmë për letërsinë? A mund ta bëjmë atë të rëndësishme? Domethënë: a është ajo sot e parëndësishme? Domethënë: a shfrytëzohet ajo sot vetëm nga persona të parëndësishëm për të, por të rëndësishëm për t’i bërë dëme? A ndikojnë ato dëme në kultivimin…

  • A i erdhi fundi romanit | Gazmend Krasniqi

    A I ERDHI FUNDI ROMANIT Nga paraqitja e përplasjes së tipareve të përgjithshme na rezulton se drejtimi letrar që shfaqet në skenë, ka kritikat e tij për atë që synon ta zëvendësojë. Duhet thënë: Modernizmi nuk është një thyerje e parë dhe e pakrahasueshme: në tërbimin e tij për të shkatërruar e sjellë risi rrënjësore,…

  • Rrugëtimi i prozës shqipe në 100 vjet | Gazmend Krasniqi

        Njerëzit mund t’u përshtaten narrativave në mënyrë që t’i kontrollojnë ato, por nga ana tjetër këto nuk janë fikse dhe mund të ndryshohen. Modelet realiste dhe moderniste nuk bëhen pengesë për kërkime të reja. Tregimi shpreh lloje të ndryshme të së vërtetës, si rezistencë ndaj pikëpamjeve totalizuese të botës, ku mund të eksplorohen…

  • Rreshpja: një poet në moshën e pjekurisë | Gazmend Krasniqi

    Arshi Pipa ka një tezë që thotë se letërsia shqipe vuan nga cilësia, sepse shkrimtarët e saj nuk prodhojnë në moshën e pjekurisë. Ky nuk është rasti që merret me diskutimin e kësaj teze, por hedhjen dritë në krijimtarinë e një poeti që ka shkruar në moshën e pjekurisë. Duhet pranuar se shkëputja e gjatë…

  • Vdekja e Edward Lear-it | Donald Barthelme

    Një tregim tipik postmodernist nga Donald Barthelme, që ngre në kult sensin e lojës. Do të kishim dashur që tregimi të na fliste për Gjergj Kokalin, mikun e Lear-it, me të cilon u varrosën bashkë, siç tregon fotoja ilustruese e tregimit, por nuk mund ta kërkojmë këtë nga një tregim i ngritur mbi qëllime artistike…

  • Si funksionon letërsia | Gazmend Krasniqi

    Ky përshkrim i thjeshtëzuar teorik, i mbështetur në librin më të famshëm e të referueshëm të llojit, kërkon të hedhë dritë mbi natyrën e letërsisë – statusit të tekstit dhe statusit të sistemit letrar të një gjuhe, si dhe të raporteve të saj me gjuhët e kulturat e tjera, marrëse apo dhënëse g.k.   Hapja…

  • Dy ngjarje për romanin, 2025 | Gazmend Krasniqi

      Jeta dhe mendimet e Tristram Shandit, xhentëlmen (1), Laurence Sterne   Ardhja për herë të parë në shqip e romanit Tristram Shandy të Laurence Sterne përbën një ngjarje me peshë të veçantë në jetën kulturore dhe letrare shqiptare. Nuk kemi të bëjmë thjesht me shtimin e një titulli tjetër në listën e përkthimeve, por…

  • Si të lexohet Si shkruhet një roman i lumturisë | Gazmend Krasniqi

    Sipas një ideje të njohur (shprehur dhe përcjellë, ndër të tjerë, nga Linda Hutcheon dhe Umberto Eco): nëse shpirti avangard i modernizmit shkoi deri në heshtje (Eco, 1996: 553), postmodernizmi shfaqet me idenë që duhet të “rivizitojmë” historinë. Por postmodernizmi, në mënyrë paradoksale, është pranuar si art të cilin e karakterizon: – si historia,                …

  • Si të lexohet Si shkruhet një roman dashurie | Gazmend Krasniqi

    Te tregimi Pier Menardi – autori i Don Kishotit, edhe pse në një tekst të pandryshuar, ka sisteme të ndryshme diskursi, që përcaktohen nga bota e lexuesit ose e epokës së tij. Të njëjtat fjalë, lexuesi i Servantesit dhe ai i Menardit, sipas Borges-it, i lexojnë ndryshe: Historia, mëmë e së vërtetës; ideja të lë…

  • Inisfri, ujdhesa mbi liqen | W. B. Yeats

    W.B. Yeats Inisfri, ujdhesa mbi liqen   Do ngrihem të shkoj, ora po vjen Të ngre koliben prej thuprash të njoma: Një zgjua me bletë, perime të kem, I vetëm t’ia mbledh lëndinës aromat.   Të gjej pak paqe që vjen ngadalë Pikuar prej agu, ku bulkthi sa s’çmendet; Çdo natë – lëbyrje, pasditja –…