Po ti, kush je | Gazmend Krasniqi

Cikël poetik

HISTORI

 

Heshtim kur gjërat e pasqyruara në xhamat

E kohës, ku kalojmë ditë rakitike, rreken t’na bindin

Se përputhen me veten e tyre të dikurshme

(Për shembull, silueta dhe tiku nervor).

Nuk mund ta dinë sendet e vogla në ndodhi diçka                                      

Netëve, kur flinim: nëse diku në një eksperiment

Na ngatërruan me të tjerë në univers. Ose:

Që është e njëjta, ngatërruan botën tonë.

As nuk mund ta ngushëllojnë veten me idenë

Se kjo e tanishmja është defekt teknik i universit.

Gjithçka që mund të bëjmë ne për to, është të sillemi

Sikur e gjitha kjo është vetëm një mësim arti:

Kur je afër, hidhesh i eksituar; kur je larg,

Rri në cep, me zemër në dorë, dhe shkruan,

Thua se di se çfarë po bën me fatin tënd,

Një bujar kurnac, në këtë botë

Ku pemët mund të përqeshin gravitetin,

Por nuk hyjnë dot në histori si ne.

 

 

NËSE DIMË ÇDO GJË PSE FLASIM ENDE

 

Ruli i verës kalonte anash, por na la pa frymë.

S’ka kohë – në Kështu Pra, i pari mendim

Pushton kokën: dalin heronjtë

Nga shkurrja e natës – për lavdinë e zotave

Të vdekur tregojnë frutat e para, mushtin

Ngjyrë ndryshku në kupën e qiellit,

Dhe ushtria e drurëve i çon fjalë qytetit:

“Erdha!”. S’ka kohë – kush pi nektarin e zotave,

Qoftë edhe i vdekur, mendon: është i vërtetë

Lumi i vjeshtës, që mëshon brigjeve;

Në pasqyrat e hijeve dhe yjeve; në fjalët

E imazheve të përkohshme si ishuj

Me tinguj e drita. Derisa të fryjë

Në botë një tjetër heshtje, ku ulet

Një njeri dhe pyet: nëse dimë çdo gjë,

Pse flasim ende? Sytë e tij – dy këlyshë:

Shpikin magjepsjen.

 

 

NË MËNYRËN E G.K.

 

Përjetësi, mos ik, nga kjo ditë

Që është për qejfin tim,

Ku herë e mbyt kënga e gjinkallës

Atë t’betonierës, herë e kundërta.

Ne i mbytëm të dyja,

Kur kënduam duke bërë petulla

Dhe në mënyrë epike

Shtuam edhe pak djathë,

Po s’është zhurma e grindjes së heronjve

Atje përjashta – një teneqe

Brohoret pikat e rralla të shiut.

Vetëm një milingonë apatike dëshmon

Që unë isha në këtë tavolinë.

 

Përjetësi, mos ik, nga kjo ditë,

Që është në masën time,

Në dritaren e tv-së: mikrobe, tërmete,

Aksidente dhe provokime bërthamore.

Në dritaren e dhomës: re dhe zogj.

Në dritaren e vetvetes një burrë

Mbyll llogarinë e lëngjeve të humbura

Dhe ngre rrugën nga vijnë ëndrrat

Ku befas takon taksambledhësin e vjetër

Shumë shkurt

Sa ta kujtojmë

Sërish

Vetëm një çast

Si rreh në gjoks zemra e vërtetë.

 

 

NË NJË ORË ESTETIKE

 

S’e gjej fitorja e kujt është varri i ri në zemër,

ku skuq aroma e beftë e trëndafilit të trishtimit

që gatuan vaktin e fundit, melankolinë;

 

S’dihet, prapë, ku më ruhet krimi i përsosur, i shpejtë

si thithja e cigares, kur vetëm një Zot do hiqte

qafe fjalët, kështjella ku plot besim u fsheha nga bota,

 

Por, do Zoti, mund të flas për atë ku sekush kënaqet

me natën e vet në duar, që zhvillohet në formën e jetës,

derisa t‘i ulet ylli i fatit në pjatën (patetike) poetike.

 

Me muzikën e besimit tërhiqet edhe batica e iluzionit:

pse pyetjet e zemrës t’i ngrejë gjithmonë martirja

kujtesë – kaq shumë fëmijë të fjetjes me netët –

 

Kur dukeshim një shpikje aq e mirë, sa herën

e ardhshme të fluturojmë disa metra, me trupin-flamur,

vetë atë: “është ai!”, që poetët dëgjojnë në gjumë

 

Që nga koha e Platonit!? Po ndoshta është mirë që gjërat

zhduken: mund të zbulohet sërish Amshimi, ku bëhen

dy pjesët për metaforën e ditës: mund të nuhatet

 

Mungesa e diçkaje në gjurmët karmike, kur djegin

peshën e fjalëve me një fill më të hollë se harresa.

Fill që mund t’më mbajë lidhur me vendin që bota

 

E quan të zbrazët, derisa të ngjashmit t’i lidhet për zemër.

Më e bukura do jetë kur të ndajë si libra estetike

Edhe vende ku isha, edhe vende ku s’isha i çmendur.

 

 

TO THE HAPPY FEW

 

Kemi dëgjuar gongun e shfaqjes.

Është dhënë komanda “Qetësohu!”

Për fjalët me spaleta: të shpëtojnë

Nga virusi i historisë së vet.

Është dhënë komanda “Gatitu!”

Për mendjet e ndritura: ora

Kur kapen pas ideve.

Duan të thonë se është shkruar

“Mbreti Lir” nga njëri me emrin Shekspir,

Si sfidë ndaj fjalëve frikë, panik,

Mbi të gjitha, karantinë.

Ca të tjerë e shohin thashetheme. 

E saktë është se vdekja, deri dje,

Rrinte në rreshtin e parë.

Apo, kur shfaqja të nisë, duhet të them:

Isha unë ai që mbante zemrën e vet

Në tehun e qiellit ziliqar

To the happy few

 

 

TASHTI QË BARBARËT NUK ERDHËN

 

Tashti që barbarët nuk erdhën e marrin jetë

                             për ne

vendimet e fjetura, pa petka zyrtare,

                             pa fjalime të rastit,

të tregoj vendet ku ishin gazeta dhe kafja,

                             qumështi

dhe çadra; tashti më tepër se prej lënde druri,

                             prej lënde kujtese.

Shiko avujt e padukshëm të Tokës,

                             si xixa të humorit të Zotit,

edhe pse gishtat e Mbidritës prapë

                             mund të mos jenë çatia jonë.

Quaje edhe këtë këngë: byrekët

                             e mirëdashjes së saj,

sa pa na lënë zemra, ndoshta na çojnë

                             deri përtej malit të zërave,

ku jeta që s’ndodhi, matet me himnin

                             e zotvrasjes në pentagramin

e shtatë zanoreve, si tokmaku i tiktakut –

                             është rasti ta shpëtojmë

edhe një katakrezë – i orës në dorën pa jetë,

                             derisa barbarët,

që mbeten gjithmonë si zgjidhje,

                             të sjellin metaforat e tyre.

 

 

VARGJE TË HEDHURA SHPEJT E SHPEJT

 

E ke parë: edhe anija e fundit e erës tretet

E nis të bëhet kujtim. Në kujtesën e saj të xhamtë,

Ku na pa një qytet pesëmijë vjeç, rraset dimri i letrave

Të bardha që nxirrte nga zemra një verë aromë pjeshkë;

Mandej – aromë ftoi; mandej – aromë guri në diell;

Rraset përjetë anijembyturi plot dyshime se ku thyhet

Vargu; që sapo shkroi: “Vëlla Whitman, i studiuam

Të gjithë mjeshtrit, tashti sikur të na studionin ata ne”,

I thanë të hidhte firmë për karrigen e prishur.

 

Po prapë diku, diçka e pabesueshme që pret të bëhet

E njohur, shikon si ngrihen nga toka flamuj vlage

Të re; kërkon greminën e rutinës, ku fjalët urtohen,

Por rendin e gjejnë më lehtë. Për melankolinë –

Sapo hodha gazetën. Dhe Migjeni, që m’kujtohet befas,

S’e di a është shenjë e mirë a shenjë e keqe

Në këtë xhep të paarritshëm nga dështimi i diskursit

Të përditshëm politik: edhe sot Heshtja është gjuha

E Zotit; të tjerat – përkthim i dyshimtë

Si këto vargje të hedhura shpejt e shpejt.

 

 

NJË ZOG NDAN PËRSHËNDETJE

 

Ai zog që ndan përshëndetje – sikur ka rënë

Nga parajsa. Janë fjalë që dinë më shumë se ne

Për atë psherëtimë të padobishme të prehjes,

Për ne dhe vjeshtën: tashmë larg dëgjimit.

Vazhdon të jetë mendim i skuadruar

Me misteret e ftohta të universit, kjo dritare

Me pamje nga veriu, thua se nuk e kam pyetur

Sa herë, nëse mund të ndihem edhe unë si ajo:

Një i barabartë me vetveten.

 

Edhe pse tashmë e ka njohur pendimin tim

Për çfarë unë nuk di, vazhdon të shohë me sytë

Prej akulli, thua se nuk e kam parë sa herë

Të ngrejë nga amza e sendeve spektrin e asgjësë.

As pohime, as mohime; ose flet aq ulët,                    

Sa fjalët nuk vijnë deri te unë.

Siç bën, me kokën e pafuqishme, por stoike

Nga mëngjesi në darkë,

– Mbreti i torturës – zëri i brendshëm.

 

 

PRANVERË E VONË

 

Pranverë e vonë, që veten zbulon

Në hartat e zhubrosura të reve –

 

Ashtu me këmbë ylberesh ngulur

Në tokë, deri në fund qershori,

 

Tashti asnjë ngjyrë e jetës tënde

S’matet me të verdhën e verës,

 

Një pikël përcëlluese,

Amë e heshtjes kozmike;

 

Kur hidhet si qelbi i tmerrit

Nga trokitja e pikës së parë të shiut;

 

Kur fjalët që vuajnë, prapë

S’e mësojnë bindjen

 

Edhe pse e demonstrojnë para tyre,

Sa munden, gjithë stinën, të artat luledielli.

 

Dhe që nuk është as kjo

Frika për të jetuar,

 

Kur një vjershë pritej të ndante kohën,

Si amvisë e kujdesshme: e vlefshme,

e pavlefshme

 

 

NË DITË SI KJO

 

Më sheh dhe zgjohet dielli. Dhe bën shenjë me një re:

Në ditë si kjo duhet t’ia luajmë syrin njëri-tjetrit;

Është herët të flasësh për vdekjen; secili prej nesh

Duhet ta marrë nën sqetull ëndrrën – jehonë

E jetës së vet në jetë tjetër – a pyetjen: a nis të fryjë

Edhe atje një erë që ther deri në kockë, deri në zemër?

 

Keq është kur s’mjafton as Paul Klee-ja që dita              

Të ketë ngjyra; kur shikon në kosh romanin e vajzës,

Që nisi tjetrin, tashmë pa figura,

E ti s’e gjen dot a fiton fjala para imazhit.

Keq e më keq është të kalosh disa kthesa rruge

Pa ndonjë ide, siç besonte Camus-ja, dhe humbe rastin,

Si Arkimedi, ta hidhje në erë ditën e vdekur.

 

Si poezia, Baba-dimri i njeh kufijtë e vetes –

Më e keqja do jetë nëse reja, aq pranë diellit, që ti

E bëre detaje dhe ngjyra, e unë – kontraste dhe trajta;

Që macja e bëri peshk, peshku – mace;

Që bari e bëri brymë, bryma – flatër zogu;

Nuk është zarfi që e shtyn vdekjen në verë,

Kur ndrin edhe dyshimi i Zotit

Dhe goja e tokës së përgjumur hapet ku e ku më lehtë.

 

 

AKUAREL

 

A do shkruaja këto rreshta,

Nëse s’do kthehej me mua

Në këtë breg liqeni pyetja rinore: “Pse nuk na prek,

Qoftë edhe një herë, Përjetësia”?

Unë, si gjithmonë, me vonesë, apo, e njëjta gjë,

Para kohe, për gjërat e mëdha.

Sa të tjerë janë endur këtu më parë

E tregojnë gjurma zjarresh,

Çfarë panë në ato drita, s’e thotë asgjë:

Se vetëm trupin kalimtar kam këtu, me ty,                                                             

O tepri shpirti,

Plagët e të cilit vizatuan festa

Që s’kanë çuditur njeri –

As kur fjalët dalin nga poema të mëdha,

As kur shpejtojnë këmbët, si ato

Që eci mbi ujëra Jezusi,

As kur thonë se Përjetësia mund të jetë si ti,

Përmbytur me pak dimër,

Që edhe një rreze e beftë do ta shembte;

E madhe dhe e shpejtë, si zhiva

E pyetjeve, të padukshme kur hidhen

Në brigjet e moshës: ashtu pa rrudha, pa thinja –

Gjithmonë, as para kohe, as prapa kohe.

 

 

NJË MIK NJË NATE

 

Në ajrin mbytës, si sfunxher i ngopur me rutinë,

vetë zemra nuk bëhet natë, e prapë gjithnjë

e më pak e imja – s’e di kasnec i kujt është ajo flutur

që në ditën që mbyll sytë në rrënojat perandorake të qiellit,

zbulon fjalët:

                   Mjaft kërkuam të mirën, të keqen;

së fundi, asgjënë; jetë, t’i kthej paratë, idetë dhe armët,

shëndetin e bjerrë dhe atë pikën e pakapshme:

Unin që do ma thoshte se kush do kisha qenë!

 

Është mik “një nate”, besoj. Pak rëndësi ka ku e gjeti

guximin; shpirti i kujt është, kur, herë duke zhbërë

mendimin, herë duke bërë të plotën me copat e mia,

më tregoi në pasqyrë fundin e kohës, kur edhe pse

s’mbërrij kurrë atje, mjafton ta di se ka një rrugë,

ku si hyjni që s’e ka vënë vetveten për fije, në t’vetmin

vend ku shkohet vetëm, do mbartja rraqe, si pasqyra,

njerëz, që dinë pse shihen aty, gjallesa të tjera,

si kjo flutur nate, që s’di ç’bëhet,

por mua më mëson ta shpik nga pak jetën time

që ikën me vrap anash meje.

 

 

FJALË

 

Fjalë, që keni qenë shpesh era

Që hyri në sqetullën e pallatit e fjeti

Dhe heshtja që mat pavijonet e spitalit;

Që keni qenë shpesh prushi i natës

Ku ngrohet një Zot me shumë emra

Dhe hija e dashurisë;

Që keni qenë shpesh ylli dhe larva,

Po shpesh e më shpesh

Shkapetja e këmbëve në tokë,

Ku kërkoj trupin e pabesueshëm –

 

Vetëm kush ka parë

Lypësin të dielave,

Kur luan me ata që i pinë gjakun,

Pasurinë e vetme: morrat e tij,

E di se si ma sulmoni kokën. Shpalleni,          

Qoftë edhe me zë të ulët: të ruhet

Kush mundet nga kruajtja e shekullit!

Unë vetë e kam humbur të drejtën

Me qenë i pakënaqur: s’isha shembulli

I duhur; gjithmonë u përdrodha nga pak

Në shtratin e ftohtë të jetës.