Historia që nuk ekziston | Gazmend Krasniqi

Kush jam unë? A nuk jam shkrimtari X?

Jam ulur këtu, sepse njerëzit e këtij lokali kanë harruar për vendin tim në historitë e 1001 ditëve. Pse kjo harresë? A duhet ta justifikoj? A mundem?

Nuk kam kë pyes: ka ndërruar stafi i lokalit. Siç ka ndërruar edhe aranzhimi i mjedisit të tij. Ka ndërruar edhe emri i parë: gjithandej shkruhet emri i tij i ri Bar: Historitë e 1001 ditëve.

Pse quhet kështu ky lokal?, e pyes kamerierin, por ai ngre supet.

Nuk ka shumë kohë që kam filluar këtu, thotë dhe largohet.

Ndërsa pres, mendoj se duhet filluar nga kjo pyetje me vend: Çfarë e bëri historinë e atij çifti aq të ndjekur dhe aq të diskutuar, duke i lënë emrin edhe lokalit? Ka ndodhur më vonë: unë nuk kam qenë këtu kur iu vu lokalit emri i ri.

Për ata që presin të kenë një përgjigje të pyetjeve, po tregoj se si nisi:

Kishte qëndruar pranë tavolinës sime, duke më thënë, me një shikim që nuk ia kapja mirë përtej syzeve me xhama të errët:

Më quani Shehrezade… Blej histori.

Bashkë me nxjerrjen e fjalëve, bëri edhe veprimin e nxjerrjes së parave nga xhepi, por unë mora pamjen e njeriut që do të futej në bisedë kur të pushonte ai burri që, në një tavolinë aty pranë, i lexonte gazetat me zë të lartë, dhe ajo e kuptoi.

Atij i duhet kohë që të ndalojë, tha me ton kompetent.

Ai Bar ku ndodhi kjo bisedë – po të doni, e quajmë Voltaire, po të doni e quajmë Ballkan – qe një nga ato lokale që gjenden rëndom gjithandej, pa ndonjë shenjë për të shkëlqyer mbi të tjerat, ku njeriu e vendos vetë nëse e gjen ose nuk e gjen veten. Unë u pata futur duke pasur parasysh kriteret e mia: ose tavolina bosh, ose tavolina me një person në të, pra ku nuk flitet me zë të lartë, sepse doja të merresha me ca korrigjime që kërkonin vëmendjen time të plotë.

Kisha zënë vend, shumë i kënaqur, deri kur qe shfaqur Shahriari i saj, i vetëm, me disa gazeta në dorë, pamje jo fort mikluese për një shkrimtar kaps prej muajsh, i cili po shoshiste në paqe idetë e veta.

Nuk kisha menduar për atë burrë, derisa i dëgjova zërin. U ktheva dhe pashë se qe rehatuar si ata folësit e televizioneve, të cilët kujdesen që zëri i tyre të mos ketë asnjë “kiks”, siç i quajnë muzikantët çirrmat kakofonike në instrumentet e tyre.

Nuk e di se sa minuta durova, me shpresë se kjo qe diçka kalimtare. Mora t’i bëja një shenjë kamerierit, por ai m’u shmang, sipas meje, me vetëdije. Pas pak u ktheva nga klienti në tavolinën tjetër – që qe vetë Shehrezadja – por nuk e dija nëse më pa pas syzeve të errëta, si dhe nuk dija se si ta merrja grimasën që bëri.

Nga frekuentuesit e atij lokali vetëm unë nuk dija për dashurinë e dikurshme të Shehrezades me Shahriarin e saj. Kur i pashë unë, realisht, nuk komunikonin, sepse “dashuria e famshme” qe kthyer në “prishja e famshme”.

Paska qenë e shkruar ta tregoj unë se cila qe historia e tyre, që po e rrit pafund numrin e kureshtarëve.

Kohë më parë, meqë Shehrezade kishte pasur një problem me sytë dhe mjeku ia ndalonte leximin e shtypit, edhe pse nuk flisnin, tjetri, që nuk kishte pasur ndonjëherë interes të veçantë për leximin e shtypit, pati një ide: të lexonte me zë të lartë dhe të mos e privonte ish të dashurën nga ajo që donte shumë: informacioni i ditës.

Ajo jo vetëm se nuk e prishi gjakun nga patetizmi që m’u shfaq te sytë, kur ma tha këtë, por më tërhoqi vëmendjen: Shiko, këtu ka vend për një sqarim.

Ja si qe puna: ajo nuk mund ta pranonte idenë se nuk mund t’ia kthente “nderin” ish të dashurit. Por nuk qe më punë gazetash. Më shpjegoi, disi ngatërrueshëm – dukej se fliste me fjalët e atij tjetrit – por unë kuptova se, sipas paktit të pashkruar, për ish të dashurin duheshin lexuar gjëra që e tejkalonin informacionin e thjeshtë. Që donte të thoshte se duheshin informacione që nuk përmbanin mundësinë e verifikimit të menjëhershëm, por kërkonin të ishe i lirë dhe ta nxirrje përfundimin sipas dëshirës. Ish i dashuri ishte për habinë dhe emocionin, dhe jo, siç tha ajo me patos, “bir i epokës së informacionit”.

Nuk duhej ta përmendja dy herë fjalën negociata. E njihnin aq mirë njëri-tjetrin: nuk do të kishte tërheqje.

Dua histori nga ti, më tha, teksa zvogëlohej nga tmerri i tragjedisë së refuzimit tim. Histori të reja. Duhet t’ia kthej çdo gjë në të njëjtën masë. Përndryshe nuk funksionon…

Çfarë ndjenje: para meje qe dikush që kishte nevojë për letërsinë! U kujtova se kisha ca histori të hedhura në një dosje, të cilat nuk i kishin interesuar ndonjë botuesi, prandaj mendova: po sikur t’i bëja ato të dobishme? Dukej ndjellëse, por nuk më pëlqente t’i nxirrja punë vetes.

Dhe ja ku u kujtova të bëja pyetjen shpëtuese: si do t’i lexonte?

Dukej sikur po i mohoje jetën, dhe mua kaq m’u desh që të thyhesha. Të nesërmen, i zgjata një prej tregimeve, duke bërë sikur nuk po e vija re habinë e saj, pasi isha i sigurt që po priste t’i merrte të gjitha.

Një nga një, i thashë. Si do t’i mësosh përmendësh të gjitha njëherësh?

U bind sepse nuk po shihte tjetër rrugëdalje.

Kështu vazhduam edhe me historitë e tjera, të cilave u bëja ndonjë rregullim të fundit.

Nuk kisha pasur ndonjëherë rast të isha para një testi si ky. Sidoqoftë, mua më mundonte ndonjë pyetje. A do të pranohej se historitë kanë shërbyer, pasi kështu do të pranohej dobia e letërsisë? A mund ta bindja veten se mund të shes histori?

Më thoshin se i kthente tregimet si të donte. Por unë nuk u ktheva më atje dhe nuk e di se si e bënte.

Kam dëgjuar një herë, krejt rastësisht, në një zë tjetër, në një histori tjetër, në një qytet tjetër: një rrëfim që e njihja fjalë për fjalë. Por nuk m’u duk më i imi. Nuk jam i sigurt kur ndodhi, por një ditë e kuptova: nuk janë më të miat. As ato historitë që i shkrova me dorën time, me orë të gjata përpara tastierës, as ato që u rrëfyen më bukur nga goja e saj se nga fjala ime.

Ishte një çlirim, në të vërtetë. Për aq kohë sa mendoja se më përkisnin, i mbroja, i rishkruaja, i shpjegoja: Tani nuk më kërkohej më asgjë. Dhe unë, me njëfarë çudie, ndjehesha mirë me këtë. Sepse e vetmja gjë që i duhet një historie, për të mos vdekur, është dikush që e dëgjon. Jo dikush që e zotëron.

Por disa ditë më parë, në postë, gjeta një zarf pa emër. Brenda: një letër e shkruar me dorë. Vetëm një fjali:

Më duhet një histori që nuk ekziston.

Asnjë shpjegim, asnjë nënshkrim. Nuk nisa ta shkruaj, jo nga frika, por nga një lloj kuptimi që nuk di ta emërtoj. Një ndjesi se ajo histori, ose ekziston tashmë, ose kurrë nuk do të ekzistojë.

Mbrëmë, papritur, më ndaloi një vajzë në rrugë. Më pa gjatë, me sytë që nuk mbanin syze.

Më quani Shehrezade, tha.

Pastaj u zhduk mes dritave kaotike të natës.

Kur u ktheva në shtëpi, gjeta në tryezë një fletë që nuk kishte qenë më parë aty. Ishte një tregim. I panjohur. Me stilin tim. Me zërin tim. Por nuk e mbaj mend ta kem shkruar ndonjëherë. Në fund të faqes, me një dorëshkrim tjetër:

Mos më kërko më. Tani është radha jote të dëgjosh.

Që stafi i tanishëm nuk duket miqësor me mua, është shenjë e mirë apo e keqe?

Nuk e di. Nuk kam më kë të pyes. Tani kujtoj se, kur u përpoqa të gjej zarfin që më solli letrën, nuk e gjeta. As letra nuk ishte më. As tregimi. As fleta që besoja se ishte në tryezë. Vetëm një kujtim që nuk e gjej dot në kujtesë. Një zë që më ndjek në heshtje.

Nuk ka qenë kurrë. As ajo. As unë, ndoshta. Sepse, tani që po mendohem, nuk më kujtohet më asnjë nga tregimet që i kam lexuar. Nuk më kujtohet as një fjali. Asnjë personazh. Asnjë fillim. Asnjë fund. Vetëm ajo fjali në errësirë:

Më duhet një histori që nuk ekziston.

Dhe ja ku jam. Duke shkruar. Për një histori që s’mund të ekzistojë. Sepse Shehrezade… nuk ka qenë kurrë gjë tjetër veçse zëri i vetë historisë. Dhe unë… unë ndoshta jam vetëm një dëgjues.

Sepse tani po e kuptoj: çdo histori që i dhashë asaj, ka qenë një mënyrë për të më zhdukur pak nga pak. Dhe unë e lejoja. Me dorën time. Me fjalët e mia. Po e ndjej gjithnjë e më shumë që nuk jam ai që shkroi. Jam ai që u shkrua. Dhe Shehrezade… nuk ka ekzistuar kurrë jashtë historive. Ashtu si asnjë nga ne. Mbase ekziston vetëm për aq kohë sa ne i besojmë zërit të saj. Dhe kur ky zë hesht, bota humb një dëshmitar. Ose krijon një tjetër.

Por tani jam i mbërthyer këtu, në këtë bar që nuk kam qenë kurrë i sigurt nëse e kam shpikur apo më ka shpikur.

Kam frikë të mbyll sytë. Kam frikë se, kur t’i hap, do të kem harruar gjuhën time. Dhe do të mbetem vetëm një tingull që pret të përkthehet. Por më ngushëllon ideja e një pyetjeje: A jam unë historia që nuk ekziston?

E kam lexuar këtë histori shumë herë. Dhe çdo herë më duket sikur ka ndryshuar diçka. Një fjalë që s’ka qenë aty. Një ndjenjë që nuk e mbaj mend ta kem përjetuar. Një dorë që nuk është imja, por që më imiton me përpikëri.

Mund të jetë mashtrim i kujtesës. Ose, më keq: mashtrim i një kujtese që nuk është imja. Gjithnjë e më shumë ajo kërkon të fillojë me fjalët: Më quani Shehrezade…

Nëse e çmoj këtë togfjalësh, kam në dorë disa tregime. Po nëse nuk e çmoj, nuk kuptohet nëse ato kanë ekzistuar ndonjëherë.

 

Autori: Gazmend Krasniqi